फलटण टुडे वृत्तसेवा/विशेष लेख (फलटण दि २ ऑक्टोबर २०२६):- भारताच्या स्वातंत्र्यसंग्रामाचे महानायक, अहिंसेचे पुजारी आणि राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांची आज २ ऑक्टोबर रोजी जयंती साजरी होत आहे. २ ऑक्टोबर १८६९ रोजी गुजरात येथील पोरबंदर येथे जन्मलेल्या मोहनदास करमचंद गांधी यांनी आपल्या सत्य, अहिंसा आणि सत्याग्रहाच्या विचारांनी केवळ भारतालाच नव्हे, तर संपूर्ण जगाला एक नवी दिशा दाखवली. हा दिवस जगभरात ‘आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिन’ म्हणून साजरा केला जातो.
दक्षिण आफ्रिका ते भारतीय स्वातंत्र्यलढा:
असहकार आणि अहिंसेच्या तत्त्वावर आधारित सत्याग्रहाचा वापर गांधीजींनी सर्वप्रथम दक्षिण आफ्रिकेत तेथील भारतीयांना नागरी हक्क मिळवून देण्यासाठी केला. १९१५ मध्ये भारतात परत आल्यानंतर त्यांनी चंपारणमधील शेतकऱ्यांना जुलुमी कर व जमीनदारांविरुद्ध एकत्र करून लढा दिला. १९२१ मध्ये भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची सूत्रे हाती घेतल्यानंतर त्यांनी गरिबी निर्मूलन, आर्थिक स्वावलंबन, महिलांचे समान हक्क, सर्वधर्मसमभाव, अस्पृश्यता निवारण आणि स्वराज्यासाठी देशभरात अभूतपूर्व चळवळ उभारली.
ऐतिहासिक लढे आणि साधी राहणी:
१९३० मध्ये इंग्रजांनी लादलेल्या मिठावरील कराविरोधात त्यांनी काढलेली ४०० किलोमीटरची (२५० मैल) ऐतिहासिक दांडी यात्रा आणि १९४२ चे ‘भारत छोडो’ आंदोलन यांमुळे ब्रिटिश सत्तेला हादरे बसले. ब्रिटनचे तत्कालीन पंतप्रधान विन्स्टन चर्चिल यांनी गांधीजींच्या साध्या राहणीमानाची ‘अर्धनग्न फकीर’ म्हणून कुचेष्टा केली होती, परंतु गांधीजींनी स्वतः कातलेल्या सुताचे धोतर व शाल परिधान करून स्वयंपूर्णतेचा संदेश दिला. खेड्यांना खऱ्या भारताचे मूळ मानणाऱ्या गांधीजींनी आयुष्यभर सत्य, शाकाहार आणि आत्मशुद्धीसाठी उपवासाचा मार्ग अवलंबला.
नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी १९४४ मध्ये त्यांना सर्वप्रथम ‘राष्ट्रपिता’ असे संबोधले होते. भारत-पाकिस्तान फाळणीच्या काळात उद्भवलेले हिंदू-मुस्लिम दंगे थांबवण्यासाठी त्यांनी प्राणांची बाजी लावली. ३० जानेवारी १९४८ रोजी नवी दिल्ली येथे त्यांचे निधन झाले. महात्मा गांधी यांचे तत्त्वज्ञान केवळ पुस्तकी नसून ते प्रत्यक्ष आचरणात आणणारे होते. त्यांच्या जयंतीनिमित्त आज देश-विदेशात त्यांच्या स्मृतीस अभिवादन करण्यात येत आहे.
२ ऑक्टोबर: राष्ट्रपिता महात्मा गांधी जयंतीनिमित्त विशेष लेख
